Khi tìm hiểu về chương trình giáo dục phổ thông, chủ đề "Từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực" gần như luôn xuất hiện đầu tiên. Giáo Dục Phổ Thông biên soạn bài viết này với góc nhìn của người trong cuộc, bằng ngôn ngữ gần gũi và ví dụ dễ hình dung.
Trước khi vào chi tiết, có một nguyên tắc đáng ghi nhớ: lựa chọn đúng là lựa chọn hợp với mục tiêu và hoàn cảnh của chính bạn, không phải danh sách tiêu chí của người khác. Thiết bị điện tử phục vụ học tập cần khung sử dụng rõ ràng ngay từ đầu năm học, vì cuộc chiến màn hình giữa năm luôn khó hơn thỏa thuận trước khi bắt đầu.
Lựa chọn trường lớp
Đây là phần của bức tranh mà nhiều người bỏ sót. Sức khỏe tâm lý học đường đã thành vấn đề cần theo dõi chủ động: thay đổi giấc ngủ, thu mình khỏi bạn bè và sợ đến trường là các tín hiệu cần trò chuyện sớm.
Mối quan hệ giữa gia đình và giáo viên chủ nhiệm vận hành tốt nhất trên nguyên tắc thông tin hai chiều đều đặn, thay vì chỉ gặp nhau khi có chuyện.
Cân bằng học và phát triển
Vài phút đọc kỹ phần này sẽ được đền đáp xứng đáng. Học thêm có giá trị khi bù đúng lỗ hổng hoặc phát triển đúng thế mạnh, và trở thành gánh nặng khi lấp kín lịch tuần chỉ vì nhà bên cạnh cũng cho con đi học.
Kết quả học tập của một đứa trẻ phổ thông dự báo tốt nhất bằng nền nếp tự học buổi tối ở nhà, chứ không phải bằng số buổi học thêm hay danh tiếng ngôi trường.
Góc nhìn từ nhà trường
Những người có kinh nghiệm đều nhất quán chỉ về điểm sau.
- Hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp trong chương trình mới là cơ hội thật nếu nhà trường tổ chức nghiêm túc, và phụ huynh nên hỏi kỹ nội dung thay vì coi là môn phụ.
- Phân ban và chọn tổ hợp môn ở bậc trung học phổ thông là quyết định hướng nghiệp sớm, nên dựa vào năng lực bộc lộ qua hai năm đầu cấp thay vì nghề đang thời thượng.
- Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, và hiểu triết lý này giúp phụ huynh đọc đúng những thay đổi trong bài vở của con.
- Chọn trường phổ thông cho con nên cân ba yếu tố theo thứ tự: quãng đường đi học hằng ngày, văn hóa ứng xử của trường và cuối cùng mới đến thành tích thi cử.
Bức tranh chung về chương trình giáo dục phổ thông
Các ý cốt lõi, xếp theo mức độ ưu tiên, như sau. Phân ban và chọn tổ hợp môn ở bậc trung học phổ thông là quyết định hướng nghiệp sớm, nên dựa vào năng lực bộc lộ qua hai năm đầu cấp thay vì nghề đang thời thượng.
Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành chuyển trọng tâm từ truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, và hiểu triết lý này giúp phụ huynh đọc đúng những thay đổi trong bài vở của con.
Điều phụ huynh cần nắm
Một chút bối cảnh ở đây giúp tránh rất nhiều nhầm lẫn về sau. Giai đoạn chuyển cấp là cú sốc nhịp học thật sự với nhiều học sinh, và sự đồng hành của gia đình trong học kỳ đầu tiên quan trọng hơn mọi lớp học thêm.
Kết quả học tập của một đứa trẻ phổ thông dự báo tốt nhất bằng nền nếp tự học buổi tối ở nhà, chứ không phải bằng số buổi học thêm hay danh tiếng ngôi trường.
Câu hỏi thường gặp
Trường công hay trường tư tốt hơn?
Khác biệt chính là sĩ số, chương trình bổ trợ và học phí, còn chương trình lõi chung khung quốc gia; trường phù hợp hoàn cảnh gia đình và quãng đường đi học là trường tốt.
Chương trình mới khác gì chương trình cũ trong chương trình giáo dục phổ thông?
Trọng tâm chuyển từ ghi nhớ kiến thức sang vận dụng năng lực: bài vở nhiều dự án và tình huống thực tế hơn, và cách gia đình hỗ trợ con cũng cần đổi theo hướng đó.
Có nên cho con học thêm không?
Học thêm đáng tiền khi bù đúng lỗ hổng hoặc phát triển đúng thế mạnh của con; lấp kín lịch tuần vì tâm lý sợ thua kém thường lấy đi chính giờ tự học tạo ra kết quả.
Chuyển cấp cần chuẩn bị gì cho con?
Nền nếp tự học buổi tối và tâm thế sẵn sàng với nhịp học mới quan trọng hơn học trước chương trình; học kỳ đầu sau chuyển cấp là lúc con cần gia đình sát cánh nhất.
Bài viết liên quan
Giáo Dục Phổ Thông tổng hợp các cẩm nang thực chiến về chương trình giáo dục phổ thông. Đọc thêm tại chuyên mục Chương trình phổ thông, hoặc liên hệ qua thông tin ở chân trang.
